“The tragedy of autonomy in the modern theater of liberation”

I look forward to my talk at the Rosa Luxemburg Stiftung in Athens in the wonderful series “Politics of Liberation” which explores the emancipatory project. I will discuss the tragedy of post-colonial self-determination. Thursday, October 27, at 7pm. Kallidromiou 17, Exarcheia. Details here.

Advertisement
Posted in Left, The Arts, Uncategorized | Tagged , , , | Leave a comment

Postcolonial tragedy in the 1960s

When George Steiner’s The Death of Tragedy was published in 1961, it was meant to complete a fifty-year Messianic project and bury Greek tragedy for good.  The project originated in the period around the First World War when German-speaking Jews (Freud, Cohen, Simmel, Lukács, Mannheim, Scheler, Rosenzweig, Shestov, Bloch, Benjamin, Cassirer, and later Arendt, Weil, and Goldmann) often negotiated their cultural orientation by questioning tragic thought and theater.  However, instead of dying, tragedy in the 1960s found new life in several parts of the globe in terms of both translations/productions and original works. 

A particularly interesting example was the interest in a tragic Haiti during that decade.  The failure of postcolonial self-determination that started in the 1960s was dramatized in tragedies of autonomy that focused paradigmatically on Haiti, such as Monsieur Toussaint (1961) by Edouard Glissant, Toussaint (1961) by Lorraine Hansberry, Drums and Colors (1961) by Derek Walcott, La Tragedia del Rey Christophe (1961) by Enrique Buenaventura, The Tragedy of King Christophe (1963) by Aimé Césaire, Les Briseurs de chaînes (1961) by Claude Vixamar, Emperor of Haiti (1963, final version) by Langston Hughes, Boukman, ou Le rejeté des enfers (1963) by René Philoctète, and The Black Jakobins (1967, revision of the 1936 play Toussaint Louverture) by C. L. R. James.

By the time Raymond Williams’s Modern Tragedy was published in 1966, there had been an entire constellation of works exploring postcolonial tragedy.  To the Haitian plays above we may add other plays such as The Screens (1961) by Jean Genet, 1865 Ballad for a Revolution (1965) by Sylvia Wynter, and Kongi’s Harvest (1966) by Wole Soyinka; novels such as Explosion in a Cathedral (1962) by Alejo Carpenter; poems such as Rights of Passage (1967) by Edward Kamau Brathwaite; and major studies such as The Wretched of the Earth (1961) by Frantz Fanon and The Black Jakobins (1963, revised edition) by C.L.R. James.

As Jeremy Matthew Glick put it: “Tragedy as the literary form par excellence for staging the dialectic of freedom and necessity is configured theoretically from a Black radical position as the interplay between democracy, self-determination, and revolution” (The Black Radical Tragic:  Performance, Aesthetics, and the Unfinished Haitian Revolution, 2016, p. 3).

10 September 2022

Posted in Greek, Literature | Leave a comment

“Πού έγκειται το ύφος;”

O ποιητής, κριτικός και στοχαστής Γιώργος Χαντζής και εγώ συνεχίζουμε για πέμπτη και τελευταία φορά τις μηνιαίες συνομιλίες μας, διερευνόντας ζητήματα και αιτήματα που έχουν θέσει οι πιο τολμηρές ποιητικές τάσεις του 21ου αιώνα στην Ελλάδα. Αυτή τη φορά ξεκινούμε από την κοινή άποψη πως το ύφος ώς βασικό μεθοδολογικό εργαλείο ξεπεράστηκε και εγκαταλείφθηκε εδώ και μισό αιώνα. Ο Χαντζής προτείνει να το επαναφέρουμε για να μελετήσουμε γνωσιακά “το ύφος του νου κατά την ποιητική διαδικασία”. Εγώ απαντώ ότι δεν μπορώ να φανταστώ μια κριτική που θα έχει επαρκείς ιατρικές γνώσεις ώστε να μελετήσει τo “εργοστάσιο του εγκεφάλου” της Κατερίνας Ηλιοπούλου, της Φοίβης Γιαννίση, πόσω μάλλον του ίδιου του φίλου Χαντζή. Οι αναγνώστες μας θα έχουν και πάλι την ευκαιρία να πάρουν τη δική τους θέση.

20 Σεπτεμβρίου 2022

Posted in Greek Poetry | Tagged | Leave a comment

“Η ελληνική ποίηση του 21ου αιώνα στο χάρτη του Παγκόσμιου Νότου”

“Με μια πειραματική ανάγνωση οκτώ λογοτεχνών προτείνω πως υπάρχουν ελληνικά ποιήματα που προβάλλονται και κινητοποιούνται πέρα από συμβατικά γεωγραφικά και ιστορικά όρια, αν διαβαστούν στο πλαίσιο της θεωρίας του Παγκόσμιου Νότου. Τέτοια ποιήματα διέπονται από τάσεις πολυκεντρικές, ασύμπτωτες, κεντρόφυγες, διασπορικές, νομαδικές, κοσμοπολιτικές, μεταποικιακές, μεταμοντέρνες, ετερογλωσσικές και μελαγχολικές. Παρόμοιες ποιητικές τάσεις αναδεικνύουν την υβριδικότητα, αξιοποιούν την προφορικότητα, εντατικοποιούν την σωματικότητα, πολλαπλασιάζουν μείξεις, ενθαρρύνουν πειραματισμούς, περιπλέκουν την γραμμικότητα, αμφισβητούν την παράδοση και γενικά ανοίγουν ένα ευρύ πεδίο διερεύνησης και ανταλλαγής.”

Σεπτέμβριος 2021

Posted in Crisis, Culture, Greek Poetry, Greeks, Melancholy | Tagged | Leave a comment

“Η μελαγχολική ποίηση της κρίσης του 2000 και όχι του 2015”

O ποιητής, κριτικός και στοχαστής Γιώργος Χαντζής και εγώ συνεχίζουμε για τέταρτη φορά τις μηνιαίες συνομιλίες μας, διερευνόντας ζητήματα και αιτήματα που έχουν θέσει οι πιο τολμηρές ποιητικές τάσεις του 21ου αιώνα στην Ελλάδα. Εδώ ο Χαντζής σχολιάζει ερεθιστικά ένα προς ένα τα “αρνητικά χαρακτηριστικά της «ποίησης της αριστερής μελαγχολίας»” που απαρίθμησα. Eγώ επισημαίνω ένα παράδοξο:  “Είναι πολλές οι Ελληνίδες ποιήτριες και ποιητές που γράφουν, παρουσιάζουν και κυκλοφορούν ποίηση ρηξικέλευθα και πειραματικά αλλά πρεσβεύουν συντηρητικές (Μοντερνιστικές ή και Ρομαντικές) αισθητικές αρχές (και γι αυτό αποφεύγουν να ασκήσουν κριτική και δοκίμιο).  Πρόκειται για «ριζοσπάστες του έργου», όχι της αμφισβήτησης:  στη γραφή και την περφόρμανς ρισκάρουν πράγματα που δεν αποτολμούν στην σκέψη και τη θεωρία.”

Αύγουστος 2022

Posted in Greek Poetry | Tagged | Leave a comment

“Γιατί πρέπει η αντίδραση στο crisis tourism να είναι ένα poetry tourism;”

Στο κείμενο αυτό προτείνω πως, με άλλοθι την απόρριψη του «crisis tourism», η ελληνική ποίηση παρέμεινε εγκλωβισμένη σε ένα poetry tourism όπου περιηγείται και διαιωνίζει παραδοσιακούς μηχανισμούς πολιτιστικού ελέγχου και κανονικοποίησης, και αυτό-προστατεύεται με συγγραφικό ατομικισμό από τον τρομερά απαιτητικό διεθνή διάλογο.  Πρόκειται για μια εγχώρια «αστική ηγεμονία» που αντιστέκεται στην «αποικιοποίηση» του εξωτερικού τουρισμού (της κρίσης) εξασκώντας  την κρυπτο-αποικιοποίηση του εσωτερικού τουρισμού (της τέχνης).

8 Αυγούστου 2022

Posted in Greek, Greek Poetry, Greeks, Hellenism | Leave a comment

Στον αστερισμό της αριστερής μελαγχολίας: 12. “Γιατί ο κριτικός δεν έγραψε για το βιβλίο σας;”

Όταν στέλνετε σε κάποιον ένα βιβλίο σας, το οποίο θα προστεθεί σε άλλα βιβλία που ήδη διεκδικούν την προσοχή του, σκεφτείτε μήπως μπορείτε να τον παρακινήσετε ή να τον διευκολύνετε να το προσεγγίσει, με τους δικούς σας πάντα όρους. Χωρίς την ενεργό υποστήριξή σας, το βιβλίο σας από μόνο του μπορεί να καταφέρει πολύ λίγα πράγματα.”

2 Ιουνίου 2022

Posted in Culture, Literature | Leave a comment

“Ποιητικά λεξιλόγια, ρεπερτόρια, δίκτυα και παίγνια”

“Τι κομίζει η ποιητική γενιά του 2000 στη λογοτεχνία;” O ποιητής, κριτικός και στοχαστής Γιώργος Χαντζής και εγώ συνεχίζουμε τις μηνιαίες συνομιλίες μας στο περιοδικό Χάρτης, διερευνόντας ζητήματα και αιτήματα που έχουν θέσει οι πιο τολμηρές ποιητικές τάσεις του 21ου αιώνα στην Ελλάδα.

Στη τρίτη συνομιλία μας παρατηρώ πως “όσες ποιήτριες του αιώνα μας έχω ξεχωρίσει, τις συνδέω με κάποιο συγγραφικό ιδίωμα, ένα μοναδικό τρόπο να συμμετέχουν επιτυχημένα σε ποιητικά γλωσσικά παίγνια. Πρόκειται για παίκτριες σε τέτοια παίγνια (ένα είδος πολιτιστικής πρακτικής) που κινητοποιούν στρατηγικά το λεξιλόγιό τους για να γίνουν δεκτές, να συμμετάσχουν, να επικοινωνήσουν, να αμφισβητήσουν και ίσως και να επικρατήσουν. Κάθε ξεχωριστή ποιήτρια είναι οι επιδόσεις της σε ένα ή περισσότερα ποιητικά παίγνια της εποχής της.” Φυσικά το ίδιο ισχύει και για τους ποιητές.

5 Ιουνίου 2022

Posted in Greek Poetry | Leave a comment

“H ποίηση ως περφόρμανς”

“Θα μπορούσαμε να πούμε πως ορισμένα ποιήματα έχουν έναν εγγενή χαρακτήρα περφόρμανς;”

O ποιητής, κριτικός και στοχαστής Γιώργος Χαντζής και εγώ συνεχίζουμε τις μηνιαίες συνομιλίες μας, διερευνόντας ζητήματα και αιτήματα που έχουν θέσει οι πιο τολμηρές ποιητικές τάσεις του 21ου αιώνα στην Ελλάδα. 

Στη δεύτερη συνομιλία συζητούμε “ένα καινούργιο φαινόμενο της λογοτεχνίας μας, το ότι η ποίηση του νέου αιώνα επιτελεί πολλές λειτουργίες και διαχέεται σε πολλές κυκλοφορίες”.

30 Aπριλίου 2022

Posted in Greek Poetry | Tagged | Leave a comment

Στον αστερισμό της αριστερής μελαγχολίας: 11. “Τα αρνητικά χαρακτηριστικά της ποίησης της αριστερής μελαγχολίας”


Μια διαφορετική προσέγγιση στην ελληνική λογοτεχνία του αιώνα μας: “Επιχειρώ να ορίσω την ποίηση της αριστερής μελαγχολίας απαριθμώντας στοιχεία που απουσιάζουν από το πλούσιο και δυναμικό έργο της.”

1 Φεβρουαρίου 2022

Posted in Crisis, Greek Poetry, Left, Melancholy, Revolt, Revolution | Leave a comment