The Friend and his Beloved

When a close friend talks to me about love in their lives, the world is suspended, and for a while nothing else matters.

Pantelis often talks to me with melodic tenderness about the woman of his dreams. He describes her walk, her clothes, her eyes, and above all her transparent skin. She is probably not the woman with whom he is in love right now but the one who is coming to meet him, his “soul mate” – unless, of course, they are one and the same person! After describing her, he asks me: “She is still coming, isn’t she?”

There is an addictive Greek song, “Morning or evening serenade” (1982), that always makes me think of the ethereal Beloved that Pantelis, my “other self,” is contemplating. Its narrator is addressing himself to such a woman, wishing that, instead of being “rain,” “fire,” and “life,” all of them in “incessant flow,” she would be something he can catch and make his own, a stable part of his life.

What I find irresistible in this song is how the tension of its lyrics is reinforced, without being duplicated, by its dual musical structure: As the original recording (and live performances by its singer) make clear, this is a waltz that aspires to become a gavotte, without ever succeeding or failing in its effort. It hovers between Baroque stylization and Romantic expression. Let’s say that it is a waltz with many light neo-baroque features, from its harmony to the timbre of the instrumentation (defined by that harmologic harpsichord!), which invoke a gavotte.

It is unfortunate that subsequent performances of the song (with the obvious blessing of the composer who is often at the piano) resolve the tension between the two constitutive forms by giving in to a thoroughly sentimental approach that abandons the tempo of the courtly dance

for a slow, emotional chanson:

The song ends up sounding only like a Manos Hadjidakis waltz rather than a Bach gavotte.

The original recording reminds me of Pantelis Polychronidis walking next to me, looking at the stars, and asking me about his girlfriend: “What if she is the one?” I can’t help but love these moonstruck moments though next time I may cite to him the mood of a very different gavotte, the famous aria from Massenet’s Manon (1884), “Obeissons quand leur voix appelle“, where the heroine admonishes (here at 3:45): “Obey when their voices are /calling, beckoning us to tender / loves, always, always, always; / as long as you are beautiful, / use up your days without  / counting them, all of your days!”  I believe that Pantelis will gladly obey.

Note:  I am grateful to John Moraitis, a master of the harpsichord and its repertoire, for his valuable advice.

September 16, 2017

Posted in Friends, Music

Renouncing politics

As the funeral march for the revolution continues to intone the exhaustion of the emancipatory project, and left melancholy sets the mood of post-revolutionary critique, claims for radical negativity acquire a special appeal in the Trump era. What if not just ideals of liberation but all politics of modernity is bankrupt?

Such negative positions include Cacciari’s groundless “unpolitics,” Esposito’s conflictual “impolitics,” Dubreuil’s refusatory “apolitics,” and Culp’s “cataclysmic politics.” Apart from some limited overlap, these refusonist positions are quite different from recusatory (Bartleby), exodic (Negri), anarchist (May), or accelerationist (Srnicek) ones in that they are based on a total repudiation of everything that stands for politics, declaring, as their terminology indicates, an indignant, implacable, unconditional rejection of all existing political options. The decline of left politics, they argue, is not something to be melancholic about; it’s something to mourn, overcome, and move beyond.

Since the time when renunciatory views emerged in the global “movement of the squares,” Pantelis Polychronidis (a strong supporter) and I have been debating the social efficacy and ethical validity of their stance. Yet it seems that, especially in light of its decline, the left is largely avoiding any engagement with these views which might herald its withdrawal. Thus a defiant resistance discourse continues to prevail, occasionally interrupted by arguments for disengagement. Few activists/thinkers are willing to face defeat, choosing instead to treat the current demoralizing predicament as a temporary setback.

Still, a renunciatory, quasi-apocalyptic thinking which seeks not a counter-politics (such as culture) or an anti-politics (such as morality) but a politics beyond all foundations may reinforse a central question of the squares: If the assembly denounces both the early modern politics of sovereignty and modern biopolitics, and determines to pursue self-rule, how would an immanent governance work?  What politics can keep the multitude gathered and autonomous?  Can the movement govern?

May 20, 2017

Posted in Disengagement, Left, Resistance

Are there any Greeks in this book? (2)

This year the contemporary art exhibition Documenta 14 has been taking place not only in the German city of Kassel, as had been the case every five years since 1955, but also in Athens. Its title, Learning from Athens, cites Robert Venturi’s legendary book Learning from Las Vegas (1972) in the most banal way but at least gestures in the direction of the South (as does the title of its magazine, South as a State of Mind). The major published document of this double exhibition, the 710-page volume The Documenta 14 Reader (2017), which came out too late for the Greek part of the project, offers a comprehensive textual and visual survey of its concerns.

However, it has a glaring omission: Athens and its people. It includes only two (excellent) essays by Greek scholars (both reprints by non-Athenian academic expatriates) as well as three short reprinted poems by a Kurdish-Greek writer who used to live in Athens. In its own self-refuting way, the Reader on “Learning from Athens” does not have a single Athenian writing from Athens.

Furthermore, there is no claim anywhere in this massive volume about a single thing that somebody learned from their sojourn in the city since work on the exhibition began there in 2013 – proof that Documenta’s Athens might be placed anywhere since the organizers can provide and rehearse its citizens. For example, we are told that in Athens there was a “Parliament of Bodies” (35) but, instead of hearing from those bodies assembled there, we read about a singly body, that of Paul Preciado, the Curator of Public Programs of the exhibition. We are told that there was a self-organized “Apatride Society” but are offered to read Diagne on Négritude, and another also self-organized  “Society for the End of Necropolitics” but, instead of hearing from their members, we are offered to read Du Bois on the Warsaw Ghetto. Under the grandiose title “When, and where, do German-Greek relations begin?” there is a short folio of twenty-four artworks, only two of which (by Pia Davou) are located in Greece. As we are told in the penultimate page, even the indigo ribbon page marker of the volume, though prepared at a workshop of the Benaki Museum in Athens, was made by an indigo dyer from Mali featured in the exhibition.

In short, readers are reminded on every page that “Learning from Athens” requires the ostracism of all Athenians – citizens, refugees, immigrants, resident aliens, guests, all of them.  As my other self, Pantelis Polychronidis, would say about his city of residence, would it ever be possible to call a project “Learning from Vienna” and obliterate all the Viennese from it?

This obliteration is neither accidental nor symbolic. Cultural arbiters like Adam Szymczyk, the Artistic Director of Documenta 14, who profess to love “Learning and Living from Athens” (to quote the title of his introductory essay), make sure to have Athens to themselves, unadulterated by any Athenians, either by not visiting it (following the example of nearly all Romantic writers and artists) or by reducing its inhabitants to non-speaking roles (as do all foreign movies filmed in the city). That is because they are confident that they are the authentic Athenians who ultimately do not need even the physical place since they carry Athens as a “State of Mind” with them wherever they go. Regardless of their ethnic descent, these citizens of the Hellenic transcendent “aesthetic state” are the true masters of Bildung and gatekeepers of Kultur.  In an excellent Greek-language review of the Athenian part of the exhibition, Yorgos Tzirtzilakis, Architecture faculty at the University of Thessaly, identified didactic, moralistic, narcissistic, naturalistic, exoticist and other related elements in its heavily textual critique of identarian neoliberalism which ended up affirming the authority of Documenta as an institution.

As its “critical anthology” illustrates, Documenta 14 went to Athens looking for “others” but ended up othering the Athenians as its project of “decoloniality” colonized their city.

August 15, 2017

Posted in Bildung, Culture, Greeks, Hellenism, The "Greeks", The Arts | Tagged

Are there any Greeks in this book? (1)

Comparisons of Hebraism and Hellenism are often marked by an extraordinary void,
the absence of any modern Greeks. While such comparisons always refer to Jewish figures of modernity and cite Jewish writers, Greeks of the last three centuries are absent both from these surveys and their sources.

Most recently I was intrigued by the subtitle of a new book by Zahi Zalloua (Professor of French and Interdisciplinary Studies at Whitman College),” Beyond the Jew and the Greek”, and tried to find out who are some representative figures of the two archetypes in it.  This subtitle is explained in the “Epilogue: “The figure of the Palestinian, traced in this study, declines the phantasms of the Jew and the Greek: the Jew and the Greek conceived either as figures of exemplary wholeness or monolithic entities” (131).

Already the “Introduction” refers to Marx, Dreyfus, Adorno, Levinas, Derrida, and Oz
as well as non-Jewish writers on Jewish tradition from Bauer to Arnold and Sartre.
The entire book refers to these and many other thinkers and scholars who represent and/or reflect on the Jews of modernity.

There is a major problem, however. There are no Greeks in the book,
neither ancient nor modern, neither in the argument nor in the bibliography.
The only Greeks mentioned (briefly) are those generic ones attacked by supreme anti-Hellene Emmanuel Levinas (as well as myself on Levinas in a footnote).  If other comparisons between Hebraism and Hellenism eliminate modern Greeks, this one eliminates all Greeks indiscriminately.

The book claims justifiably to go “Beyond the Jew” as it discusses the “Jewish question,” “deconstructs Zionism,” and critiques “Israel’s autoimmunity.”  But it cannot claim to go “Beyond … the Greek” because it acknowledges no Greeks:  None is discussed in any manner.  To its author, the Greeks are worse than dead, they are non existent.

Why would a book that defends the rights of a people, the Palestinians, deny another people, the Greeks, their very existence?  Because, in order to give the “Palestinian question” equal legitimacy with the “Jewish question” it is necessary “to think of the Jew and the Palestinian contrapuntally” (129) – using here an adverb with Saidian echoes – which means that the Greeks must be eliminated from the traditional Hebraism-Hellenism counterpoint altogether.

“How can Palestinian lives matter (again)?” (131) One way, this book argues, is to take the place of the Greeks in all discussions of the Jews.

August 13, 2017

Posted in Culture, Hellenism, Philosophy, The "Greeks" | Tagged

“Η αριστερή μελαγχολία στην ελληνική ποιητική γενιά του 2000”

Below is the Greek translation of my paper “Left Melancholy in the Greek Poetry Generation of 2000s after the Crisis of Revolution and Representation” (2016), published in the literary magazine Thraka 8 (Summer 2017).

Επισυνάπτω μετάφραση περσινής αγγλόγλωσσης μελέτης μου που δημοσιεύεται στο 8ο τεύχος (καλοκαίρι 2017) του λογοτεχνικού περιοδικού Θράκα.  Ευχαριστώ θερμά την καθηγήτρια κ. Νένη Πανουργιά που μου ζήτησε την μελέτη, τον κ. Θάνο Γώγο που την φιλοξένησε στο περιοδικό και τον κ. Δ. Ι. Τσουμάνη που την μετέφρασε.


August 11, 2017

Posted in Crisis, General Culture, Greek Poetry, Left, Melancholy

“Πώς μιλάμε για την καινούργια ελληνική ποίηση”

Μια διαφορετική προσέγγιση στο μείζον λογοτεχνικό φαινόμενο του ελληνικού 21ου αιώνα: πώς τοποθετούμε, διαπραγματευόμαστε και διαχειριζόμαστε την ποίηση του 2000.

Με αφορμή την κυκλοφορία του νέου τεύχους του περιοδικού Θράκα, του οποίου το περιεχόμενο (μελέτες, δοκίμια και ποίηση) είναι ουσιαστικά αφιερωμένο στην καινούργια ελληνική ποίηση, στις 24 Ιουλίου στο βιβλιοπωλείο της Αθήνας “επί λέξει” πραγματοποιήθηκε εκδήλωση-συζήτηση με θέμα “Πώς μιλάμε για την καινούργια ελληνική ποίηση”.
Οικοδεσπότες ήταν τα μέλη της συντακτικής ομάδας Θάνος Γώγος και Στάθης Ιντζές.
Μίλησαν οι :
Γιάννης Μπασκόζος, Συγγραφέας, Δημοσιογράφος
Θωμάς Τσαλαπάτης, Ποιητής

Βασίλης Λαμπρόπουλος, Καθηγητής Πανεπιστημίου

Το 1ο βίντεο περιέχει τις 3 σύντομες ομιλίες (η δική μου στο 0:20-0:31)
και το 2ο βίντεο τη γενική συζήτηση που ακολούθησε.
Οι ομιλίες:
Η συζήτηση

August 5, 2017


Posted in Crisis, Culture, Greek Literature, Greek Poetry, Left, Melancholy, The Common

Πώς *δεν* μιλάμε για την καινούργια ελληνική ποίηση

[Έχω αναφερθεί συχνά στην συστηματική προσπάθεια πολλών ποιητών του 2000 να γράψουν για το έργο συναδέλφων τους επειδή γνωρίζουν πόσο (με ελάχιστες εξαιρέσεις) τους αγνοεί η κρατούσα κριτική.  Είναι ένας εξαίρετος τρόπος να υπερασπιστούν την νέα ποίηση.  Για να θυμήσω με τι χαμηλό επίπεδο έχουν να κάνουν αναδημοσιεύω εδώ πρόσφατο χαρακτηριστικό δείγμα κριτικής αμάθειας και εμπάθειας  που υπογράφει ο υπεύθυνος Πολιτιστικών του μηνιαίου περιοδικού Unfollow.  Είναι αξιοπρόσεκτο πως δεν εκφράζει καμιά απολύτως γνώμη για τις σύγχρονες ποιητικές τάσεις, και ενδιαφέρεται μόνο να αξιολογήσει τον κριτικό σαν … “μάγειρα”.] *

«Αριστερή μελαγχολία» και «γενιά του 2000» στη σύγχρονη ποίηση: Δύο βολικοί μύθοι

| 5/7/2017 | Τεύχος Ιουλίου 2017


Η μεταμοντέρνα κριτική προσπάθεια να οργανωθεί η πρόσληψη της ποίησης που γράφεται τώρα κάτω από τις μείζονες κατηγορίες της «αριστερής μελαγχολίας» και, ακόμη χειρότερα, της «γενιάς» καταδεικνύουν τα όρια μιας στάσης που ομνύει στην πολλαπλότητα, την ίδια στιγμή που τοποθετεί στο προκρούστειο κρεβάτι της τα πλέον ανόμοια μεγέθη. Αποδεικνύει έτσι ότι η μέριμνά της δεν είναι τόσο η κριτική όσο η πολεμική στο ιδιαιτέρως πολωμένο πεδίο των Νεοελληνικών Σπουδών.

Όταν το 2015 κυκλοφορούσε στο αγγλόφωνο κοινό η ανθολογία του Θεόδωρου  Χιώτη Futures: Poetry of the Greek Crisis,1 η οποία κάτω από το μείζον πολιτικό ζήτημα της ελληνικής  κρίσης χρέους συγκεντρώνει μια σειρά ποιημάτων  τόσο διαφορετικών ποιητών όσο, μεταξύ άλλων, ο Αλέξιος Μάινας, η Μαρία Τοπάλη και ο Θωμάς Τσαλαπάτης δεν έλειψαν οι κριτικές που είδαν την ανθολογία  με κανονιστικό βλέμμα, εντοπίζοντας σε αυτήν μάλλον ένα πρόγραμμα δράσης παρά μια περιγραφική συσσωμάτωση ετερόκλητων ποιημάτων πάνω σε ένα μείζον πολιτικό ζήτημα.

Η πιο βαρύγδουπη τέτοια δεξίωση ήταν αυτή του καθηγητή Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν Βασίλη Λαμπρόπουλου. Η δεξίωση έγινε στο μπλογκ του φιλολόγου, όμως γρήγορα διαδόθηκε και μάλιστα μεταφράστηκε στο περιοδικό φρμκ. Με τίτλο «Αριστερή μελαγχολική ποίηση: Η ελληνική γενιά του 2000» ο Λαμπρόπουλος  χαιρετίζει τη συλλογή, εντοπίζον τας σε αυτήν μείζονες  θεματικές που ουσιαστικά εξαντλούν τα χαρακτηριστικά του μεταμοντερνισμού, όπως αυτός περιγράφεται  στα εγχειρίδια. Υπεργλωσσικότητα και διαγλωσσικότητα, επιτελεστικότητα, επισφάλεια και πλείστα άλλα όσα επιστρατεύονται για να χαρακτηρίσουν την καινοτομία της «γενιάς του 2000». Συγκρατώ από εδώ προσωρινά την κάτωθι περικοπή:

«Μια μελαγχολική  ποίηση. Ραψωδεί  τραγουδώντας τη μετα-χειραφετημένη αριστερή μελαγχολία υπό συνθήκες νεο-αποικιοκρατίας. Δεν είναι μια ποίηση ήττας και απελπισίας αλλά απόσχισης (diremption) και αποστέρησης, ποίηση μιας επαναστατικής ενδόρρηξης (implosion) και της εξέγερσης που δεν μπορεί να κατοικηθεί ή να καταληφθεί (un-Occupiable revolt)»2 .

Έναν χρόνο μετά ο Βασίλης Λαμπρόπουλος θα επιστρέψει στο ζήτημα με άρθρο του στην ποιητική επιθεώρηση  Τα Ποιητικά με τον εύγλωττο τίτλο «Η κρίση της ποίησης και η μελαγχολία της Αριστεράς – Για την πολιτική της ελληνικής ποίησης των αρχών του 21ου αιώνα».3

Εδώ συντελείται φαινομενικά μια υπαναχώρηση από την κατηγορία της «γενιάς», η οποία εύγλωττα απουσιάζει από τον τίτλο έναντι της ρητορικής αναφοράς στην πολιτική διάσταση που συγκροτείται γύρω από τη «μελαγχολία της Αριστεράς», η οποία πια δεν είναι απλώς ένα από τα ειδοποιά χαρακτηριστικά, αλλά το κύριο συνέχον τους νέους ποιητές.

«Στην ουσία πρόκειται για μια μείζονα τάση» (σ. 2) θα πει ο Λαμπρόπουλος, για να συνεχίσει ωστόσο να πραγματεύεται τους ποιητές της περιόδου ως γενιά – γι’ αυτά όμως παρακάτω. Τι χαρακτηρίζει αυτούς τους ποιητές και αυτές τις ποιήτριες; Τι τους συγκροτεί; Ο Λαμπρόπουλος θα θέσει ως πρώτο χαρακτηριστικό μια αφοσίωση στο ιδανικό της εξέγερσης:

«Έτσι ενώ πανεπιστημιακοί  και καλλιτέχνες της σκηνής στρατεύονταν  ρητά και δημόσια με την εκστρατεία και την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, οι ποιητές κατέγραφαν ποιητικά την απογοήτευση  πριν τη (χαμένη)  μάχη, την προδοσία των αξιών πριν τη (μάταιη) νίκη. Εκείνο που τους έκανε ανυπέρβλητα μελαγχολικούς ήταν η αθεράπευτη  και τρυφερή αφοσίωσή τους στο ιδανικό της εξέγερσης, σε έναν αγώνα που η ιστορία ματαιώνει αλλά δεν μπορεί να ακυρώσει» (σ. 3).

Ο ποιητής, ως προγνώστης, θέτει εαυτόν στην υπηρεσία της κατεργασίας της συλλογικής αποτυχίας του πολιτικού, μη εμπλεκόμενος άμεσα σε αυτό, αλλά με την πικρή γνώση της διάψευσης. Αυτή θέτει και το πλαίσιο αναφορών του:

«[…] οι ποιητές του 2000 δεν συνδιαλέγονται με την καθιερωμένη γενιά του ’30 […] με την οποία δεν τους συνδέει τίποτε […] Αντίθετα, συνδιαλέγονται τακτικά με πολλά μέλη της γενιάς του ’50 […] και εκείνης του ’60 (προπαντός του κύκλου των Σημειώσεων). Αυτό φαίνεται ιδιαίτερα στην εμμονή τους στο μείζον θέμα της συλλογικής διάψευσης» (σ. 4).

Η διαφοροποίησή τους θα φανεί και σε αυτό που ο Λαμπρόπουλος θα σημειώσει ως μετάβαση από τη γαλλοτραφή στην αγγλοτραφή ποίηση. Η γενιά του 2000 διατηρεί προνομιακή σχέση με τα αγγλικά τόσο επειδή οι αναφορές της είναι αγγλικές (οι ποπ κυρίως) όσο και επειδή στη νομαδικότητά της η γενιά καλείται να παραγάγει και ξενόγλωσσο λόγο.


Ακολούθως, θα γίνει λόγος για την ευπλασία με την οποία η γενιά αντιμετωπίζει τις άλλες τέχνες:

«Αυτή η εξωστρεφής και επιτελεστική πολυγλωσσία είναι μια εξαιρετικά σημαντική διάσταση της δραστικής ποιητικής διότι αχρηστεύει την αυτοτέλεια του τυπωμένου στίχου στην οποία είμαστε συνηθισμένοι» (σ. 5).

Αυτός ο καινοφανής, υποτίθεται, τρόπος είναι που οδηγεί και στην αγνόηση  της γενιάς από την κατεστημένη κριτική και οδηγεί μέσω της «σαρκαστικής της αυτογνωσίας» στην οικοδόμηση  δικτύων αλληλεγγύης και συμπροώθησης του ποιητικού λόγου που εκφεύγει των παραδοσιακών διαύλων της επικοινωνίας του ποιητικού έργου.

Βάση αυτού του δικτύου  αλληλεγγύης, η αριστερή μελαγχολία, η οποία: «Ως όρος κριτικής η αριστερή μελαγχολία ορίζει μια συγκεκριμένη ποιητική και όχι μια θεματική […] Η αριστερή μελαγχολία είναι ένα ποίημα που δεν “βγαίνει”, δεν βρίσκει τον στόχο του, τα βάζει με τον εαυτό του, ενοχλείται από τον λυρισμό του, εμπαίζει το κοινό του, οικτίρει τον ειρμό του» (σ. 6).

Οι απαιτήσεις  κατανόησης αυτής της ποίησης  είναι και εξωποιητικές, επιζητούν τη χρήση των εργαλείων του μεταδομισμού, στον ίδιο βαθμό που κατά τον Λαμπρόπουλο η ποίηση του Βύρωνα Λεοντάρη επιζητούσε την κριτική θεωρία.

Θεωρώ ότι η προσέγγιση του Λαμπρόπουλου είναι προβληματική και στους δύο άξονες που την υποβαστάζουν: πρώτα τον κοινωνιολογικό/θεσμικό – αυτόν που χοντρικά θέτει στο τραπέζι την ύπαρξη μιας γενιάς ή έστω μιας τάσης• έπειτα τον ποιητολογικό – αυτόν που συγκροτείται γύρω από τον όρο «αριστερή μελαγχολία». Θα υποστηρίξω δε πως και οι δύο άξονες υπάγονται σε μια προϋποθέτουσα αρχή δόμησης της επιχειρηματολογίας που είναι πρόδηλα πολεμική και συνδέεται με την κατάσταση των Nεοελληνικών Σπουδών στη χώρα και διεθνώς.

Καταρχάς, η κατηγορία της γενιάς μπορεί να χρησιμοποιηθεί είτε με κανονιστικό είτε με περιγραφικό τρόπο. Κλασικό παράδειγμα  της πρόσληψης γενιάς με κανονιστικό τρόπο αποτέλεσε η γενιά του ’30. Είτε η πρόσληψη είναι θετική είτε αρνητική, η γενιά του ’30 αντιμετωπίζεται ως ένα σύνολο δημιουργίας που εδράζεται πάνω σε βασικές προγραμματικές αρχές οι οποίες και παράγουν  αποτελέσματα τόσο λογοτεχνικής όσο και θεσμικής υφής. Στον αντίποδα, δύσκολα θα μπορούσε να πει κανείς το ίδιο για την πρώτη μεταπολεμική γενιά. Εδώ η συμπερίληψη  των ποιητών στη γενιά γίνεται πρωτίστως με εξωτερικά της ποίησης κριτήρια, ταξινομητικά σχεδόν προς χρήση των γραμματολογιών. Ο Λαμπρόπουλος, αν και υπονοεί πως κάνει περιγραφή, στην πραγματικότητα δρα κανονιστικά. Τα χαρακτηριστικά που τάχα εντοπίζει ως κοινά είναι αυτά που ο ίδιος τοποθετεί στο τραπέζι ως σημαντικά για την ποίηση. Εξάλλου, με τον όγκο της σύγχρονης ποιητικής παραγωγής,  για να τεκμηριώσει την ύπαρξη μιας τάσης περιγραφικά θα έπρεπε να καταφύγει στη στατιστική. Τόσα ποιήματα επί των τόσων εμφανίσεων – πόσο μάλλον τη στιγμή που λέει ότι δεν αξιολογεί. Αντ’ αυτού, στις παραθέσεις του Λαμπρόπουλου απουσιάζει ακόμη και ο εκδοτικός οίκος όπου η κάθε συλλογή έχει εκδοθεί, ακόμη μία λεπτομέρεια που δημιουργεί  υποψίες κριτικής ατασθαλίας ως προς την «αυτονομία» και την αλληλεγγύη που ο κριτικός με ενθουσιασμό διαβλέπει.

Στον δεύτερο άξονα, αυτό της ποιητικότητας, η έννοια της «αριστερής μελαγχολίας» λίγο εξηγεί πραγματικά την ομοιότητα της στάσης των τόσο διαφορετικών ποιητών. Χωρίς να μπω καν στον κόπο να εξετάσω αν ισχύει περιεχομενικά, δυσκολεύομαι να δω πώς γίνεται μια περί ποιητικής συζήτηση να υποβαθμίζει τη μορφή μιλώντας γενικά και αόριστα για τάσεις στον ρυθμό κ.λπ. Αν η «αριστερή μελαγχολία» δεν είναι θεματική αλλά ποιητική, αυτό οφείλει να δειχθεί με εξονυχιστική ανάλυση ενός τουλάχιστον ποιήματος. Και να τεκμηριωθεί η συνέχισή της σε διαφορετικές μορφές. Π.χ. πώς μορφικά συνέχονται το Κλέφτικο με τα Χαρτάκια, για να μείνω στην περίπτωση ενός και μόνο ποιητή.

Μίλησα από την εισαγωγή ήδη για πολεμική χρήση των κατηγοριών  της «γενιάς» και της «αριστερής μελαγχολίας». Μέγας  παίκτης στην αντιπαράθεση  μεταξύ εντόπιων  φιλολόγων και εξωχώριων θεωρητικών, ο Λαμπρόπουλος θα χτίσει πάνω στη βάση των ποιητών του 2000 το ζων αντίβαρο στην κυρίαρχη φιλολογία. Εξ ου και προσπαθεί  να βρει την αντι-γενιά του ’30, αναβαπτίζοντας ταυτόχρονα τον Βύρωνα Λεοντάρη σε κάτι σαν τον Σεφέρη των «αντιφρονούντων». Εκεί που η γενιά του ’30 δρούσε ως μεταπράτης των μοντερνιστικών επιταγών,  ο Λαμπρόπουλος θα επιφυλάξει στους μελαγχολικούς του ποιητές το εμπόριο της μεταστρουκτουραλιστικής θεωρίας. Με τον τρόπο αυτό ωστόσο δρα ως ένας κακός μάγειρας: αντί να σεβαστεί τα υλικά του, τους επιβάλλει την προπαρασκευασμένη συνταγή τους. Και το αποτέλεσμα σε κάνει να αναρωτιέσαι, ιδιαίτερα όταν σκέφτεσαι τα πλέον δραστικά δείγματα της σύγχρονης ποιητικής παραγωγής, τι φαγητό θα έβγαινε αν ο βασιλικός δεν είχε τοποθετηθεί στην αρχή του μαγειρέματος, βγαίνοντας έτσι στο πιάτο μαύρος κι άραχλος.


1. Theodoros Chiotis (επιμ.), Futures: Poetry of the Greek crisis, Penned in the Margins, Λονδίνο 2015

2. Βασίλης Λαμπρόπουλος, «Αριστερή μελαγχολική ποίηση: Η ελληνική γενιά του 2000», μτφ. Ορφέας Απέργης, φρμκ, τ. 7, 2016, ηλεκτρονικά προσβάσιμο στο

3. Τα Ποιητικά, τ. 26, Ιούνιος 2017, σ. 1-7. Ηλεκτρονικά προσβάσιμο στο

* Ο αρθρογράφος απάντησε στο εισαγωγικό μου σχόλιο με όρους όπως “ντρίπλα” και “νταβατζιλίκι”.

Posted in Greek Poetry